Over het project
Je kent het moment: je staat met een groep voor een kunstwerk en na de eerste blik valt het stil. Mooi. Gek. Ik snap het niet. En dan… niets. Precies dat wil KADE40 doorbreken met de educatieve kaartenset ‘Met andere ogen – samen kijken naar kunst’: een laagdrempelige tool die mensen helpt om te kijken, te verwoorden en vooral met elkaar in gesprek te gaan - zonder dat je ‘verstand van kunst’ hoeft te hebben.
“Bij KADE40 vinden we het belangrijk dat kinderen naar kunst kijken en over kunst praten,” vertelt Anouk Tjokrojoso – van der Vlies, Coördinator Onderwijs bij KADE40. “We wilden ze dan ook graag een makkelijke tool geven die ze zo (zonder uitleg) kunnen gebruiken.” Wat begon als een vernieuwing voor het onderwijs, groeide al snel uit tot iets dat breder inzetbaar is. “Uiteindelijk is het zelfs een tool geworden voor alle leeftijden, passend bij al onze domeinen — sociaal, educatie (onderwijs) en vrije tijd — en die ze ook met elkaar verbindt. Zo kan je de set in de klas voor een les gebruiken, maar ook als je in je vrije tijd een expo bij ons in de hal komt bekijken of naar het museum gaat. Je kan het ook gebruiken om een andere kijk te krijgen op een kunstwerk dat je thuis of op school hebt hangen via onze kunstuitleen.”
Uitnodigen
Bij de ontwikkeling, samen met Lianne van Rosmalen – digitale kunstdocent, begon het team niet bij spelregels of theorie. “We hebben eerst onderzocht: wat voor soort vragen willen we eigenlijk? Over de inhoud van het kunstwerk? Over vormen?” legt Anouk uit. “Maar uiteindelijk wilden we vragen waardoor je met andere ogen naar kunst gaat kijken en er zelfs over in gesprek kunt gaan, zonder dat je een kunstkenner bent.” Dat betekent: niet sturen naar één goed antwoord, maar uitnodigen tot waarneming, verbeelding en persoonlijke betekenis.
Licht en toegankelijk
Spelenderwijs kijken is daarbij het sleutelwoord. “Spelen staat bij ons altijd centraal,” vertelt Anouk. “En wij vinden dat spelen voor alle leeftijden is. Er zijn geen spelregels; het is heel makkelijk te begrijpen en zonder gedoe op verschillende manieren toe te passen.” De kaartenset bestaat uit drie kleuren/onderwerpen die elk nét wat meer verdieping vragen, maar altijd licht en toegankelijk blijven. Op de kaarten staan bovendien uiteenlopende kunstbeelden: “uit diverse culturen, diverse soorten kunst, ook onverwachte kunst.” Net als de vragen, die werken op allerlei soorten kunst, van abstract werk tot figuratieve kunst, en zelfs op kunst in de buitenlucht.
Masterclass
Het mooiste is misschien wel wat er gebeurt zodra de kaarten ‘in actie’ komen. Tijdens de masterclass voor docenten, die werd gegeven ter introductie van de kaartenset, zag Anouk hoe kunst een gesprekstarter wordt, ook tussen mensen die elkaar nog niet kennen. “Je zag dat mensen in gesprek raakten door te praten over kunst en elkaar zo leerden kennen.” Tegelijk ontstonden er meteen ideeën: hoe je de kaarten kunt gebruiken als start van een project, in een teamoverleg, of om aan het begin van een cursus het ijs te breken. “Er zitten ook grappige vragen tussen die mensen uitdagen,” zegt Anouk. “‘Wat voor beweging zie je hierin?’ En dan zie je mensen het ook nadoen. Een hele goede ijsbreker!”
Verschillende soorten vragen
Op de vraag of Anouk zelf een favoriete vraag heeft, geeft ze aan dat het best moeilijk kiezen is. “‘Welke geur past bij dit werk?’ Dat vind ik een hele leuke; dan ga je al gauw kunst aan herinneringen koppelen. Maar ook: ‘Laat het werk zien als een dans!’ Je daagt mensen uit om anders te denken — en op een grappige manier. Kunst hoeft niet altijd serieus te zijn. En de vraag ‘Aan wie zou jij dit werk geven en waarom?’ levert steevast verrassende gesprekken op, omdat mensen heel verschillende associaties en emoties meenemen.”
Zelf proberen
KADE40 wil scholen de kans geven om de set echt te ervaren. “We geven vijf setjes per school die ze kunnen komen ophalen om het uit te proberen. Je kunt ze gebruiken in een museum, maar met een smartboard haal je het museum net zo makkelijk naar de klas,” vertelt Anouk. Daarna wil KADE40 ook gerichtere masterclasses aan teams aanbieden, afgestemd op hoe zij de kaarten willen inzetten. De docenten die al meededen waren enthousiast en zijn door KADE40 gevraagd als ambassadeurs voor het project. “De kaartenset is een goede basis, je kan het op verschillende manieren inzetten, maar je kan er ook makkelijk op uitbreiden. Dat willen we dit jaar (ons jubileum jaar) dan ook doen.” Voor iedereen die na het uitproberen (of gewoon uit nieuwsgierigheid) zelf aan de slag wil: de kaartenset is ook bij KADE40 te koop.
Meer informatie over KADE40, klik hier.
